Wat doet een psychische crisis met naasten? Inzicht, herkenning en tips

gevolgen psychische crisis voor naasten

In deze blog lees je over de ingrijpende gevolgen het kan hebben wanneer een naaste ontregelt. Hoe hou je jezelf overeind?

Ervaringen van naasten tijdens een psychische crisis: Je leest mijn persoonlijke ervaring.

1. De crisis

Mijn telefoon ligt voortdurend voor mij op tafel. Elk onbekend nummer zou nieuws kunnen brengen. Ondertussen zwerft iemand van wie ik houd psychisch ontregeld door de stad. En ik weet niet waar hij is.

Ik hoor dat dierbare D. zonder telefoon, geld of huissleutels op pad is. Zijn rugzak met al deze spullen is ingeleverd bij de afdeling gevonden voorwerpen.
Angst vult mijn hart. Wat zou hij aan het doen zijn?? We konden al dagen geen contact met hem krijgen.

Ik ben sowieso veel te ver weg om überhaupt iets te kunnen betekenen voor hem. Het enige dat ik wel kan doen is hem als vermist melden bij de politie.

V., H. en ik staan in nauw contact met elkaar. Wij zijn alle drie ontzettend bezorgd.

De politie belt mij een dag later dat ze hem hebben aangetroffen.
V. belt de politie terug en kan ze ondanks de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) een en ander ontfutselen, sommige dingen tussen de regels door, andere dingen omdat de politie het gewoon aan haar vertelde (zoals ‘als we hadden geweten dat D. psychische problemen heeft, hadden we hem niet laten gaan’). Maar ze hadden hem dus wel weer laten gaan nadat hij waarom dan ook was opgepakt.

Wat we met deze informatie kunnen en wat de volgende stappen zijn die we gaan zetten, bespreken V., H. en ik meerdere malen per dag.
Wie ergens iets te weten komt (we plegen alle drie belletjes hier en daar), deelt het meteen met de anderen.

Zelf ben ik de schakel naar de andere vrienden die nog bij D. betrokken zijn. Stuk voor stuk oude vrienden die zich ook in willen zetten dat het met D. weer beter gaat. De meeste vrienden wonen gelukkig wel in zijn buurt.

Met zijn tienen proberen we te doen wat we kunnen. Maar eigenlijk kunnen we helemaal niets.

Het zijn bange uren voor ons. Waar zou D. zijn? Wat is hij buiten op straat aan het uitvogelen? Wat gaat er in zijn hoofd om? We hebben allemaal onprettige fantasieën.
Zou hij suïcidaal zijn?

De onzekerheid en de machteloosheid zijn verschrikkelijk.
Alle doemscenario’s lijken ineens realiteit te kunnen worden.

Hoe blijf je zelf overeind als je iets helemaal niet in de hand hebt?

2. Onze psychische nood

In deze situatie voel ik heftige emoties, maar vooral angst. Angst, dat deze dierbare iets ergs overkomt. Angst, dat er een noodsituatie ontstaat waar ik niet zal kunnen ingrijpen. Angst, dat hij zichzelf overschat en er ongelukken gebeuren. Angst, dat hij met verkeerde mensen in contact komt en aan wordt gezet tot stommiteiten. De angst voelt beklemmend en neemt me de ruimte om te ademen.

Stress is bij ons constant aanwezig.

H. piekert dag en nacht door. In haar doemdenken bedenkt ze alvast meerdere rampzalige dingen die plaats zouden kunnen vinden. Ze zou willen, maar kan dit gewoon niet stoppen. Iets met ‘aard van het beestje’. Overbelasting dreigt hier. Ik heb het met haar te doen.

V. slaapt heel slecht (en vooral veel te kort), zij heeft het gevoel altijd ‘aan’ te staan en heel veel verantwoordelijkheid voor het welzijn van D. te dragen. Dat je bijvoorbeeld midden in de nacht helemaal niets meer kunt doen, dringt in deze ‘actiestand’ niet meer tot haar door. Ook hier liggen totale uitputting en overbelasting op de loer.

We hebben alle drie een schuldgevoel. Hadden we in het verleden iets anders kunnen doen?

Concentreren is nu erg moeilijk. We zijn alle drie snel afgeleid en kunnen ons moeilijk focussen.

We zijn alle drie hyperalert.

Ook als naaste kun je psychisch ontregelen.
Dat is heel normaal.

3. Het besef: ik kan iemand niet redden door mezelf te verliezen

Ik weet maar al te goed dat ik zelf overeind moet blijven in deze situatie. Naast zijn crisis zijn er namelijk ook nog mijn gezinsleven en mijn werk. Deze gaan onverminderd door en verdienen ook aandacht en een functionerende Marion.
Het helpt helemaal niemand als ik mezelf overvraag en uitput.
Van begin af aan ben ik daarom waakzaam en alert wanneer het om mijn eigen grenzen gaat.

4. De copingstrategieën die mij helpen

Ik ben er sterk van doordrongen dat ik juist in deze crisis mijn best moet doen om zelf overeind te blijven.

Daarvoor is voor mijn mentale gezondheid essentieel om

  • voldoende te slapen en
    sociale interactie rondom dit probleem in de avond te vermijden om rustig te kunnen slapen;
  • mijn bereikbaarheid te begrenzen op de tijd waarin ik echt wakker ben;
  • voldoende te ontspannen met wandelen, tuinieren;
  • mijn tijd heel verstandig indelen. Activiteiten zoals vrijwilligerswerk zeg ik daarom af;
  • mijn zorgen delen. Ik neem elke collega in vertrouwen die ook maar even tijd voor een praatje heeft en stuur veel mensen een berichtje in de hoop op een lieve, steunende reactie (en die krijg ik gelukkig ook);
  • Veel uit te wisselen met de club van tien mensen die bij D. betrokken zijn;
  • accepteren dat ik zijn situatie nu niet kan veranderen. Loslaten is dan aan even aan de orde;
  • professionele raad zoeken, bijvoorbeeld op websites voor naasten van mensen met psychische problemen;
  • geen alcohol om te ontspannen zo lang deze crisis aanhoudt;
  • tussendoor ontspannen en dit moment bewust waar te nemen (met aandacht voor mijn lichaam hier en nu);
  • dankbaar zijn dat ik geen emotie-eter ben of de gewoonte heb, mij bij ellende te verdoven met alcohol of drugs. Ik heb het nog best goed getroffen met mijn gezonde copingstrategieën.

Arme H. verzandt in piekeren, wat ze niet mee kan stoppen, ook al ziet zij zelf in dat dit niet helpt en alle fantasieën vast niet reëel zijn.
Zij is ook de mantelzorger van F., die aan dementie lijdt. Waar hij in het verleden bezorgd had gereageerd op deze crisis, is hij nu noch aangedaan, noch bezorgd. Dit komt natuurlijk door zijn ziekte – en misschien is dit wel een voordeel: door de dementie maakt hij zich geen zorgen meer. Wel zo fijn voor hem.

V. is weer begonnen met roken tegen de stress. En, eerlijk gezegd, zolang we in deze crisis zitten moet ze maar gewoon blijven roken, denk ik. Leefstijlveranderingen vragen tijd en aandacht. Die heb je in zo’n crisis niet.

5. Voor iedereen die dit herkent

Als iemand van wie je houdt psychisch ontregeld raakt, voelt het alsof jouw wereld ook instort. Je weet dat er ergens iets gigantisch mis gaat, dat je zou willen helpen en ingrijpen, maar dat kan dan vaak niet. Je hebt geen grip op de situatie. Dat is een akelig gevoel.

Vergeet niet dat jouw pijn, angst en zorgen ook echt zijn. Je mag daar aandacht aan besteden en goed voor jezelf zorgen. Je hoeft ook niet pas hulp te zoeken als je bent omgevallen. Zorg voor goede zelfzorg en regel op tijd naar waar jij behoefte aan hebt: informatie over de betreffende psychische aandoening, informatie voor lotgenoten, een luisterend oor.
Juist door goed voor jezelf te zorgen, houd je vol.

De crisis van een ander kun je niet stoppen. Je kunt wel leren hoe je jezelf zo goed mogelijk overeind houdt.
Anders gezegd: de draaglast kun je niet verminderen, maar jouw draagkracht kun je wel vergoten.

6. Afsluiting: terug naar waar het verhaal begon

Ondertussen is D. (gelukkig!) gedwongen in een psychiatrische kliniek beland. Hoe dat is gegaan, weten we niet.

V. is ons aanspreekpunt voor de behandelende artsen.

Ik probeer te regelen dat de vrienden snel op bezoek kunnen komen, als D. dat wil.

H. kan haar doemdenken rondom D. hopelijk uitzwaaien, terwijl ze zich dagelijks vol toewijding om F. bekommert (wat al veel inspanning vraagt en haar genoeg zorgen brengt).

De crisis van D. is natuurlijk nog lang niet voorbij. Het herstel zal lang duren. We zijn allemaal opgelucht dat er nu professionals uit de GGZ bij zijn betrokken.

7. Tips voor jou

Ben je ook in zo’n situatie?

Is je dierbare verslaafd? Kijk dan bijvoorbeeld bij Jellinek voor tips voor naasten.

Of kijk bij helpmijndierbareisverslaafd.

Als naaste van iemand met een psychose kun je bij Ypsilon steun vinden.

Is je dierbare depressief, kijk dan bij Anteszorg voor tips voor naasten

of bij Naasten in Kracht voor lotgenotencontact

Is je geliefde in de ban van een loverboy? Kijk op deze slachtofferwijzer voor tips voor naasten.

En of je mij nou kent of niet, lieve berichten zijn altijd welkom!

Je kunt deze blog hier delen:

Facebook
LinkedIn
Email
WhatsApp

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *